|
|
|
|
|
Finansal Sistem
|
Finansal Sistem
Her ekonominin bir Finansal Sistemi vardır. Finansal Sistemler “ödemelerin gerçekleşmesinin organize edilmesine, para bulmaya ve tahsis etmeye ve finansman ile para dönüşümlerine bağlı riskleri yönetmeye yardımcı olur. Ödeme sistemlerini, menkul kıymetler piyasalarını ve ayrıca, risk yönetimi araçlarına erişim sağlayan türev piyasaları ve finans kurumları için finansman düzenlemesi yapan finansal aracıları güvenli kılmak üzere geliştirilirler”. Bir Finansal Sistem bütçe fazlası olan şahıslar ve organizasyonlar ile bütçe açığı olup ilave fonlara ihtiyaç duyan organizasyon ve şahıslar arasında bir finansal aracı olarak görev yapar. Mobilize edilmiş fonlar, bütçe açığı yaşayan oluşumların üretkenlik ve alım kapasitelerini arttırma suretiyle, bütçe fazlası olan oluşumlar için getiriler üretmekte kullanılır. Bir finansal sistem, finans piyasaları şeklinde anılan bir öğe içerir. Bir finans piyasası, insanlara, değer ifade eden finansal menkul kıymetleri, emtiaları ve mübadelesi mümkün diğer malları, düşük işlem maliyetleriyle ve etkin pazar hipotezini yansıtan fiyatlar üzerinden kolaylıkla alıp satma olanağı tanıyan bir mekanizmadır.
Tanımlar:
Menkul Kıymetler:
Kendilerine bir değer atfedilebilen ve ticareti yapılan sözleşmeler.
Emtialar:
Emtia borsalarında veya spot piyasalarda ticareti yapılan, tahıllar, metaller ve yiyecekler gibi, satışa veya takasa tabi somut mal veya ürünler.
Mübadelesi Mümkün Mallar:
Bir sözleşmede hiçbir değişiklik olmaksızın verilmesi gereken ve aynı değerdeki para veya menkul kıymetlerle hızlı bir şekilde değiş tokuş edilebilen belirli emtia tipleri.
İşlem Maliyetleri:
Menkul kıymetler alırken veya satarken üstlenilen maliyetler. Bunlara komisyonlar ve spreadler (bir menkul kıymet için aracı/satıcının ödediği fiyatla aracı satıcının bu menkul kıymeti sattığı fiyat arasındaki fark) de dâhildir.
Etkin Pazar Hipotezi:
Bir finans piyasasındaki her bir hissenin fiyatı, konuyla ilgili tüm bilgiyi yansıtır.
Yatırımcılar:
Yatırımcılar, öz kaynaklar, emtialar, türevler, döviz cinsleri ve gayrimenkul gibi herhangi bir piyasa tipine yatırım yapan kişilerdir. Bu terim, herhangi bir yatırım tipinden kazanç elde etme arayışında olan şahıslarla bağdaştırılmıştır. Yatırımcılar, risk iştahını (zarar ya da kayıp olasılığı) içeren ölçütler temel alınarak sınıflandırılır. Risk, standart sapmanın geçmişteki ortalama getirilere bölünmesiyle hesaplanır. Risk = Standart Sapma / Ortalama Getiriler
Spekülatörler:
Anormal düzeyde yüksek kârlar üretme çabasıyla, ortalama üstü riskler taşıyan ticaret kararları veren yatırımcılar. Spekülatörler öncelikli olarak, döviz cinsi ya da emtia gibi belirli bir varlığın gelecekteki fiyatlarına odaklanır. Çoğunlukla vadeli veya opsiyonlu sözleşmelerin kısa dönemli alım ve satımıyla ilgilenirler. Bu tipteki yatırımcı, çoğu finansal ticaret piyasasında büyük bir mevcudiyete sahiptir.
Hedgerlar:
Belirli yatırım tipleriyle bağlantılı olan riskleri bertaraf etme veya ortadan kaldırma çabasında olan yatırımcılar. Kendilerini herhangi bir potansiyel kayıptan koruyabilecek pozisyonlar alma gayretindedirler. Hedgerlar geniş çapta, belirsizlikler ve yüksek istikrarsızlıkla dolu piyasalarda bulunur. Birçok tipte hedge etme pozisyonu mevcuttur: Örneğin, doğal hedgeler, kredi riskini hedge etme, parasal riski hedge etme, öz kaynakları ve öz kaynak vadelerini hedge etme gibi.
Arbitrajcılar:
Küçük fiyat farklılıklarından kâr sağlama amacıyla bir menkul kıymeti bir piyasadan alıp hemen bir başka piyasada tekrar satan yatırımcılar. Bu tipteki bir yatırım sadece bol tecrübeye sahip yatırımcılar için tavsiye edilir, zira işlemlerdeki herhangi bir gecikme ciddi miktarda kayba yol açabilir. Bu işlemlerin etkisi, piyasalar arasındaki herhangi bir fiyat farkının düzeltilmesiyle sonuçlanabilir.
Piyasa Tipleri
-
Faktör piyasası:
arazi, işçilik ve sermaye gibi, üretimin tüm yönlerini içeren piyasalar.
-
Ürün piyasası:
yiyecek, mal ve hizmetler gibi, tüm dağıtımlı ürünleri içeren piyasalar.
-
Finans piyasaları:
finansal menkul kıymetler, emtialar ve mübadelesi mümkün belirli malları içeren piyasalar.
Finans Piyasası Tipleri
-
Birincil piyasa:
yalnızca yeni piyasaya sürülmüş menkul kıymetleri satan piyasa tipi.
-
İkincil piyasa:
alıcıların, menkul kıymetleri piyasaya süren şirketten ziyade satıcılardan satın aldıkları piyasa tipi.
-
Tezgâh Üstü piyasa (OTC – Over The Counter):
ticaret işlemlerinin, fiziksel alım satım yerine telefon veya bilgisayar ağı yoluyla gerçekleştiği piyasa tipi. Bu piyasa tipleri normal olarak, borsaya girme şartlarını karşılayamayan şirketler tarafından kullanılır.
Tezgâh Üstü Piyasalar arasında şunlar sayılabilir:
-
Pazar yapıcılar:
Belirli bir sayıda hisse için alım ve satım fiyatları gösteren şahıslar veya kurumlar. Bir emir uygulamaya geçirildiği zaman, pazar yapıcı, o anda kendi envanterini satmış olur. Örneğin, NASDAQ bir pazar yapıcı olarak kabul edilir. Pazar yapıcı, bir hissenin alımı ile o hissenin satımı arasındaki fiyat farkı anlamına gelen spreadler yoluyla kâra geçer. Temel bir kural olarak, dar spreadler yatırımcılar için daha iyidir.
-
Satış fiyatları:
bir menkul kıymet için pazar yapıcılar ve aracılar tarafından tespit edilen ve tüccarların o menkul kıymeti satın alırken ödemesi gereken fiyat.
-
Alış fiyatları:
bir menkul kıymet için pazar yapıcılar ve aracılar tarafından tespit edilen ve tüccarların o menkul kıymeti sattıklarında aldıkları fiyat.
Tanımlar
Para Piyasası:
Bir yıldan az bir süre içinde olgunlaşan likidite düzeyi yüksek ticaret araçlarını içeren piyasalar. Hazine bonoları ve ticari senetler gibi para piyasası araçlarının, sabit bir geliri ve düşük riski vardır.
Sermaye piyasası:
Daha uzun olgunluk tarihlerine sahip, daha riskli ticaret araçları içeren piyasalar. Sermaye piyasaları, birincil ve ikincil piyasalardan oluşur.
Tahvil piyasası:
“borç senetlerinin piyasaya sürüldüğü ve ticaretinin gerçekleştirildiği yer.” Tahvil piyasası araçlarının çoğunun ticareti bir Tezgâh Üstü piyasada gerçekleştirilir.
Hisse Senedi Piyasası (Borsa):
Finansal menkul kıymetlerin ticaretinin yapıldığı borsa. Öz kaynak piyasası olarak da bilinen bu piyasa tipi, yatırımcılara kısmi bir şirket iyeliği olanağı verir. Hisse sahipleri, şirket performansından, kâr payları ve hisse senedindeki değer artışları şeklinde yarar sağlarlar.
Hisse senedi, belirli bir şirketin iyeliğinde bir pay olarak tanımlanır. Ne kadar çok hisse senedi sahibi olursanız, bir şirketteki payınız da o kadar büyük olur. Hisse senedi sahibi olmak, sertifika olarak adlandırılan belirli bir senet yoluyla teyit edilir. Şirket yöneticileri, şirkete yatırım yapanların güvenini daha iyi performans ve kâr yoluyla arttırma suretiyle, yatırım amaçlı hisse senetlerinin değerlerini yükseltmeye gayret ederler. İki tip hisse senedi vardır; tercihli hisse senetleri ve sıradan hisse senetleri. Sıradan bir hisse senedi, herhangi birinin satın alabileceği tipteki bir hissedir. Tercihli hisse senedi ise, alenen ticareti yapılmayıp sadece belirli kişilere satılan tipteki bir hissedir. Şirketin temerrüde düşmesi ve bunu takip eden bir tasfiye durumunda, geriye kalan fonlar şirkete yatırım yapanlar arasında dağıtıldığı sırada tercihli hisse senedi sahipleri önceliklidir.
|
|