Türevler
 

Değerleri başka finans araçları ve fiyat hareketlerinden türeyen menkul kıymet tipleri. Bu tipteki türevler, piyasada tersine dönüş hareketleri olması halinde mali kayıpları önleme amacıyla hedging araçları olarak kullanılır. Türevler sıklıkla, “Risk Kontrolü” amacıyla döviz ve faiz oranlarıyla birlikte kullanılır.

Bir türev şu yatırımcı tipleri tarafından kullanılır:

Hedge Yapanlar: 

Fiyat dalgalanmalarının sonucunda oluşabilecek kayıpları, bir başka piyasada aksi yönde bir pozisyon alma suretiyle asgariye indirme gayretine giren yatırımcılar, tüccarlar ve emtia sahipleri.
 

Spekülatörler:

Anormal düzeyde yüksek kârlar üretme çabasıyla, ortalama üstü riskler taşıyan ticaret kararları veren yatırımcılar.
 

Arbitrajcılar:

Aynı finansal menkul kıymet için farklı piyasalarda fiyat farklılıklarını arayan yatırımcılar.
 

Bir türev şu araçları içerir:

İleride Teslim Şartlı Sözleşmeler:
 

Bir varlığı, gelecekteki belirli bir tarihte, ama üzerinde bugün anlaşılmış bir fiyat üzerinden satın almak üzere iki taraf arasında gerçekleştirilen müzakereleri içerir.
 

Vadeli Sözleşmeler:

Üzerinde anlaşmaya varılmış miktardaki bir emtianın, döviz cinsinin veya aracın teslimatını kanunen şart kılan regüle edilmiş bir borsada ticareti yapılan, standart hale getirilmiş sözleşmeler.

Opsiyonlar:

Belirli bir emtianın alım satımını miktar ve belirli bir tarihle tespit eden bir sözleşme. Opsiyon alıcıları bir satışı gerçekleştirmekle yükümlü değildir, ancak eğer alıcı anlaşmayı hayata geçirmeyi seçerse, satıcılar sözleşme koşullarına riayet etmekle yükümlüdür.
 

Opsiyon Tipleri:

Alım Opsiyonu (Call Option):
 

Alıcıya, belirli bir miktardaki menkul kıymetleri, belirli bir fiyat üzerinden ve belirli bir tarihte satın alma hakkı verir (ama onu buna yükümlü kılmaz).
 

Satım Opsiyonu (Put Option):

Alıcıya, opsiyonu, onu yazan tarafa belirli bir fiyat üzerinden ve belirli bir tarihte satma hakkı verir (ama onu buna yükümlü kılmaz).
 

Takaslar (Swap):

Varlık ve borçlar üzerinde birbirinden farklı döviz cinslerinin değişiminden kaynaklanabilecek risklere karşı hedge amacıyla kullanılan esnek, özel, vade bazlı sözleşme veya anlaşmalar.

 

Türev Riski:

Temel Risk:
 

Hedgelenmiş bir varlığın fiyatının, türev sözleşmesinin fiyatından düşülmesi sonucunda elde edilen sonuç.
 

Kredi Riski:

Bir türev sözleşmesi dâhilinde, taraflardan birinin, kendi mali yükümlülüklerinde temerrüde düşme olasılığı.
 

Piyasa Riski:

Farklı risk kontrolleri, muhasebe ve kanuni riskler de dâhil olmak üzere, bir türevin değerindeki değişikliklere bağlı gerçekleşen finansal kayıp.